Afval

Afval in Amsterdam: een groeiend probleem ondanks miljoenen en goede bedoelingen

Amsterdam wil in 2025-2028 een ‘Schoon en Afvalvrij’ stad worden, met ambitieuze plannen voor betere scheiding, minder zwerfafval en circulaire ambities. Toch ervaren bewoners in 2026 het tegenovergestelde: straten vol opengereten zakken, overvolle prullenbakken, ratten, gedumpt grofvuil en aanhoudende overlast. Ondanks hoge boetes, extra toezichthouders en reorganisaties bij Stadsreiniging stapelt de troep zich op. Het afvalprobleem is structureel, en het bestuur lijkt vooral reactief in plaats van daadkrachtig.

Interne crisis bij Stadsreiniging: ziekteverzuim en werkdruk

De kern van het probleem ligt bij de eigen organisatie. Eind 2025 en begin 2026 meldde zich structureel drie op de tien afvalinzamelaars ziek – soms wel 88 van de 313 vuilniswagenchauffeurs. Hoge werkdruk, kapotte voertuigen, onveilige situaties en een vermeende angstcultuur leiden tot langdurige uitval. Medewerkers klagen dat klachten worden genegeerd door leiding.

Gevolg: minder ophaalrondes, vertragingen en vuil dat langer blijft liggen. Wethouder Hester van Buren startte ‘gezondmaakteams’, maar critici zien het als pleisters plakken op een open wonde. De stad investeert miljoenen (268 miljoen euro in 2025 aan afval en reiniging), maar de uitvoerende machine hapert.

Bronnen:

Zwerfafval en ‘afvalmonster’ onbeheersbaar

Bewoners melden jaarlijks tienduizenden keren overlast: bijna 160.000 meldingen in recente jaren over grofvuil en vervuiling. In het centrum vindt een groeiend deel de buurt ‘zeer vies’. Ondanks boetes van 110 euro (tot 550 euro voor bedrijven) en 53 toezichthouders (ruim 11.000 boetes in 2024) verandert er weinig op straat.

Het ‘afvalmonster’ is veelkoppig: bijplaatsingen trekken meer afval aan, prullenbakken worden opengebroken voor statiegeld (met troep als gevolg), en toerisme en hoge dichtheid verergeren het. De gemeente haalt soms prullenbakken weg om zwerfafval te verminderen – een maatregel die bewoners verbijstert: minder bakken, meer troep?

Bronnen:

Grofvuil: van vrije inzameling naar afspraak – een risicovolle gok

Vanaf 2026 schaft Amsterdam stapsgewijs de vrije inzameling van grofvuil af. Bewoners moeten een afspraak maken of het zelf wegbrengen – een ‘fundamentele omslag’ volgens de wethouder. Het oude systeem was inefficiënt, duur en leidde tot overlast (gemiddeld 78 kg per inwoner op straat).

Toch leidt het plan tot forse kritiek in de raad: het vergt een ‘waanzinnige gedragsverandering’, wachtlijsten zijn al lang (soms maanden), en in achterstandswijken dreigt meer dumpen. De Rekenkamer kraakte het oude systeem af (286 pagina’s rapport), maar vraagt zich af of de gemeente eerst zelf beter moet presteren voordat ze burgers dwingt te veranderen.

Bronnen:

Scheiden en beleid: goede intenties, matige uitvoering

Amsterdam pusht scheiding (PMD apart tot juli 2026, daarna nascheiden), maar bewoners klagen over onduidelijkheid en inconsistente ophaaldagen. Landelijke stakingen en weerproblemen veroorzaken extra overlast. De stad investeert in grotere bakken en pilots (zoals drijvende punten op de Wallen), maar de monitor toont stijgende ontevredenheid.

Slot: structureel falen ondanks ambitie

Amsterdam spendeert honderden miljoenen aan afval en reiniging, maar de stad wordt niet schoner – integendeel. Interne problemen bij Stadsreiniging, trage besluitvorming en een focus op boetes en gedragsverandering lossen de kern niet op: capaciteitstekort, werkdruk en een systeem dat niet meekomt met de groei en dichtheid van de stad.

Bewoners betalen hoge heffingen (die in 2026 grotendeels gelijk blijven, maar eerder fors stegen), zien ratten en troep, en voelen zich niet gehoord. Het is tijd voor écht leiderschap: prioriteit aan personeel, voertuigen en efficiënte inzameling in plaats van cosmetische maatregelen. Zolang dat uitblijft, blijft afval het symbool van een stad die ambitieus praat, maar straatvuil laat liggen.