Bijeenkomsten en activiteiten

De sociale cohesie in Amsterdam brokkelt af. Wat ooit een stad was van levendige buurten, buurtfeesten, verenigingsleven en buren die elkaar groeten, voelt in 2026 voor steeds meer Amsterdammers als een verzameling losse eilandjes. Mensen zien elkaar minder, doen minder samen en voelen zich vaker alleen – ondanks dat de stad voller is dan ooit.

De cijfers liegen er niet om. Volgens de Staat van de Stad Amsterdam XIII (2024-2025) en recente metingen van Onderzoek en Statistiek voelt ruim 52,7 procent van de volwassen Amsterdammers zich (soms of vaak) eenzaam – hoger dan het landelijk gemiddelde van 46 procent. Het aandeel dat zich vaak eenzaam voelt, steeg van 11 procent tien jaar geleden naar 18 procent nu. In stadsdelen als Zuidoost daalde het geluksgevoel verder naar 56 procent, met dalende wekelijkse burencontacten (naar 38 procent in sommige gebieden). In West zakte het burencontact van 50 procent in 2016 naar 40 procent in 2024. Sociale cohesie-scores (op een schaal van 1-10) schommelen in veel wijken rond de 5,7-6,3 – vaak lager dan voor corona.

Minder bijeenkomsten, minder binding

De afname is zichtbaar in alledaagse activiteiten. Lidmaatschappen van verenigingen herstelden licht na corona (zes op de tien Amsterdammers is lid van minstens één organisatie, vooral sport), maar het echte sociale verkeer – informele buurtborrels, straatfeesten, buurthuizen vol met mensen – neemt af. Vrijwilligerswerk blijft stabiel rond 36 procent, maar het gebeurt vaker individueel of incidenteel, minder structureel in de buurt. Buurtactiviteiten worden zelden of nooit bezocht door velen, zoals blijkt uit eerdere Nextdoor-onderzoeken en signalen uit 2025.

Waarom gebeurt dit? De oorzaken stapelen zich op:

• Corona als kantelpunt: De pandemie doorbrak gewoontes. Mensen wennen aan thuisblijven, online contact en minder fysieke ontmoetingen. Vijf jaar later spreken 44 procent van de Nederlanders (en in steden nog meer) minder af met vrienden/familie/kennissen dan pre-corona. Jongvolwassenen (18-34) voelen zich het meest eenzaam (48 procent recent eenzaam).
• Demografische veranderingen en gentrificatie: Amsterdam trekt expats, hoogopgeleiden en tijdelijke bewoners aan die vaak weinig binding hebben met de buurt. Sociale huur krimpt, wijken veranderen snel van samenstelling. In wijken met veel vakantieverhuur of gentrificatie daalt de ervaren cohesie meetbaar. Mensen verhuizen vaker, kennen buren korter.
• Individualisering en digitalisering: Apps, streaming en thuiswerk vervangen café’s, verenigingsavonden en spontane ontmoetingen. Jongeren clubhoppen minder, ouderen durven de drempel van buurthuizen niet over. De stad is anoniemer geworden: in een volle metro of drukke straat voel je je toch alleen.
• Tweedeling en onveiligheidsgevoel: In achterstandswijken en wijken met hoge ongelijkheid (zoals delen van Zuidoost en Centrum) daalt het vertrouwen. Mensen voelen zich onveilig (7 procent vaak in eigen buurt), trekken zich terug. Polarisatie en sociaaleconomische kloof maken samen activiteiten lastiger.
• Overvolle agenda’s en hoge kosten: Leven in Amsterdam is duur. Mensen werken meer, hebben twee banen of pendelen. Tijd en geld voor hobby’s, clubs of buurt BBQ’s raken op. Buurthuizen zijn er wel, maar toegankelijkheid en gebruik dalen volgens rapporten uit 2025.

Gevolgen: een stillere, eenzamere stad

Het verlies van cohesie is niet alleen persoonlijk – het raakt de hele stad. Minder burenhulp bij ziekte of lekkage. Minder spontane buurtfeesten die diversiteit vieren. Minder vrijwilligers die de sociale basis overeind houden. In plaats daarvan meer meldingen van overlast, meer eenzame ouderen en jongeren die worstelen, meer druk op professionele zorg en welzijnsorganisaties.

De gemeente probeert met gebiedsgerichte opgaven sociaal (2025-2030), buurthuizen en campagnes tegen eenzaamheid, maar het voelt als dweilen met de kraan open. Zolang woningnood, gentrificatie en hoge leefkosten aanhouden, en zolang mensen wennen aan een leven met minder fysiek contact, blijft de trend dalend.

Amsterdam riskeert een stad te worden waar je midden in de massa toch alleen bent. Waar buren elkaar niet meer kennen, waar activiteiten opdrogen en waar cohesie een rapportcijfer wordt in plaats van een levend gevoel. Het is tijd om keuzes te maken: investeren in betaalbare ruimtes voor ontmoeting, buurten beschermen tegen snelle verdringing, en mensen actief uitnodigen om weer samen te komen – voordat de stilte definitief wordt. Want een stad zonder binding is uiteindelijk geen stad meer, maar een verzameling adressen.